خريد اينترنتي

تاريخچه پيدايش بانكداري در ايران

شايد دانستن پيدايش اولين بانك ايراني برايتان جالب باشد. در مطالب پيشين پيدايش بانكداري در جهان شرح داده شد. در اين مقاله به پيدايش بانكداري در ايران مي‌پردازيم.

در روزگار قبل از هخامنشيان، مردم پول‌هاي خود را به معابد و شاهزادگان مي‌سپردند. هخامنشيان با فتح كشور ثروتمند ليدي كه مردمانش به ضرب سكه اشتغال داشتند و همچنين فتح بابل كه در زمان حمورابي قوانين و مقررات خاص خود را براي اعطاي وام و پذيرش سپرده‌ها داشت، اقتصاد ايران را وارد مرحله جديدي كردند و موجب رونق اقصاد ايران و رواج پول مسكوك شدند.

سرآغاز بانكداري در ايران را مي‌توان تاسيس بانك‌هايي خصوصي نظير" اگيبي و پسران " در زمان هخامنشان دانست. بنيانگذار اين بانك فردي به نام يعقوب از مهاجران يهودي مقيم بابل بود و فعاليت‌هاي آن شباهت بسياري به بانك‌هاي امروزي داشت. از جمله فعاليت‌هاي بانك اگيبي و پسران مي‌توان به اعطاي وام و قبول سپرده، ايجاد حساب بانكي براي مشتري و صدور چك اشاره كرد.

در سال 1266 شمسي اولين بانك خارجي در ايران با نام " بانك جديد شرق " كه مركز آن در لندن و حوزه عملياتش مناطق جنوبي آسيا بود بدون كسب مجوز از دولت شروع به فعاليت كرد و شش شعبه در ساير شهرهاي ايران داير نمود. اين بانك براي نخستين بار در ايران حساب جاري كه بهره به آن تعلق مي‌گرفت، ارائه نمود. اين بانك سه سال در ايران فعاليت و پس از تاسيس بانك شاهنشاهي كليه اموال خود را به آن واگذار كرد.

بانك شاهنشاهي ايران در سال 1267 هجري شمسي توسط فردي انگليسي به نام بارون جوليوس دو رويترز كه موسس خبرگزاري رويترز بود، تاسيس شد. رويترز كه با اعطاي وام به ناصرالدين شاه به امتيازات بسياري دست يافته بود حق تاسيس بانك شاهي را به مدت شصت سال از ناصرالدين شاه گرفت و مهم‌تر از آن انحصار انتشار اسكناس نيز به رويترز انگليسي واگذار شد. اين بانك از سال 1269 فعاليت خود را آغاز كرد. سرمايه اوليه بانك يك ميليون ليره و تابع قوانين انگلستان بود در سال 1309 حق انحصاري نشر اسكناس از اين بانك خريداري شد و به بانك ملي ايران واگذار گرديد.

پس از بانك شاهي همچنان امتياز تاسيس بانك به اتباع خارجي سپرده مي‌شد. اين بار نيز امتياز تاسيس بانك به مدت 75 سال به يكي از اتباع روسيه تزاري واگذار گرديد اين بانك " بانك استقراضي ايران " نام گرفت.  بانك استقراضي ايران در سال 1270 آغاز به فعاليت كرد. در سال 1301 برمبناي توافق بين ايران و اتحاد جماهير شوروي به دولت ايران واگذار شد و در سال1312 در بانك كشاورزي ادغام شد.

در سال 1303 به منظور تسهيل مبادلات بازرگاني بين دو كشور ايران و اتحاد جماهير شوروي سابق و انجام امور مالي موسسات بازرگاني وابسته به دولت شوروي در ايران " بانك ايران و روس " تاسيس شد. فعاليت‌هاي اين بانك بر مبناي قوانين بانكي ايران صورت پذيرفت.

در سال 1304 نخستين بانك ايراني با سرمايه 3,883,950 ريال از محل موجودي صندوق بازنشستگي نظاميان تاسيس شد و در 24 اسفند همان سال اولين شعبه بانك سپه در شهر رشت افتتاح گرديد و علاوه بر معاملات نظاميان به گشايش اعتبار براي بازرگانان و معاملات بازرگاني پرداخت. در سال 1305با استفاده از وجوه صندوق بازنشستگي كشور، " موسسه رهني ايران " تاسيس شد. اين موسسه در ابتدا تحت نظارت وزارت دارايي فعاليت مي‌كرد و در مقابل اخذ وثيقه منقول، به اعطاي وام به افراد با نرخ بهره پايين پرداخت. اين موسسه پس از تاسيس بانك ملي ايران به بانك ملي واگذار شد و به " بانك كارگشايي " تغيير نام يافت. اكنون بانك سپه با حدود 1700 شعبه نقش بسيار مهمي را در تحقق اهداف اقتصادي كلان كشور ايفا مي‌نمايد.

در سال ۱۳۰۶، قانون اجازه تاسيس بانك ملي توسط مجلس شوراي ملي تصويب شد. در شهريور ۱۳۰۷ بانك ملي ايران در تهران فعاليت خود را آغاز كرد. اولين مدير عامل بانك ملي " دكتر كورت لنيدن بلات " و معاون او " فوگل " از كشور آلمان به ايران آمدند. از مهم‌ترين اقدامات بانك ملي مي‌توان به لغو امتياز انتشار اسكناس توسط بانك شاهنشاهي اشاره كرد. از آغاز سال ۱۳۱۱ شمسي اسكناس‌هاي بانك ملي مورد استفاده قرار گرفت.

نخستين بانك خصوصي ايران " بانك بازرگاني ايران " نام داشت كه به شكل شركت سهامي عام تاسيس شد. تا اواسط سال 1331 پنج بانك‌خصوصي ديگر به نام‌هاي عمران، صادرات، تهران، بيمه بازرگاني و پارس تاسيس شدند.

بانك مركزي ايران در سال 1339 يعني هفتاد و سه سال پس از شروع فعاليت‌هاي بانكي در ايران تاسيس شد و فعاليت‌هاي غيرانتفاعي بانك ملي ايران مانند انتشار اسكناس، ضرب سكه، بانكداري دولت به بانك مركزي واگذار گرديد. بانك مركزي مسئوليت اداره نظام پولي و اعتباري و كنترل سازمان بانكي كشور را به عهده گرفت. استعلام بانكي

سرانجام دولت ايران، يك سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي (سال 1358)، به منظور حفظ حقوق سپرده‌گذاران و سرمايه‌هاي ملي و تضمين بازپرداخت سپرده‌هاي مردم، ‌بانك‌هاي ايران را ملي اعلام كرد. پس از ملي شدن بانك‌ها ادغام آن‌ها به منظور حفظ سرمايه صورت گرفت. به عنوان مثال بانك تجارت از ادغام يازده بانك و بانك ايران و روس به وجود آمد. بانك ملت نيز در اثر ادغام ده بانك ايجاد شد. در نهايت بانك‌ها پس از ادغام 37 بانك به 6 بانك تجاري شامل بانك رفاه، بانك ملي ايران، بانك صادرات ايران، بانك تجارت، بانك ملت و بانك سپه و 3 بانك تخصصي شامل بانك كشاورزي، بانك مسكن و بانك صنعت و معدن بخش‌بندي شدند.


برچسب: ،
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۲۳ آبان ۱۳۹۸ساعت: ۰۲:۱۱:۱۱ توسط:كيان موضوع:

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
سایت :
پیام :
خصوصی :
کد امنیتی :